Braziliaanse Muziek en Dans


SAMENSMELTING VAN CULTUREN

In de Braziliaanse muziek komt de samensmelting van de Indiaanse, Europese en Afrikaanse cultuur tot uiting. Braziliaanse muziek is dan ook bijzonder gevarieerd! De specifieke bijdrage van elk van de drie culturen is moeilijk te achterhalen, maar er klinken bekende tonen door in de hedendaagse Braziliaanse muziek. Bepaalde Braziliaanse ritme-instrumenten doen bijvoorbeeld denken aan elementen uit de Portugese volksmuziek. En het ritme van de samba is zonder twijfel afkomstig uit Afrika.




NIEUW MUZIEKGENRE

In het begin van deze eeuw was in Rio de Janeiro een roerig straatleven ontstaan. De nieuwe sloppenwijken liepen vol met werkloze landarbeiders uit Bahia en immigranten uit Portugal. Ze namen hun Afrikaanse en Portugese tradities met zich mee. Zo ging elk van de groepen op gezette tijden de straat op met optochten en processies.

Terwijl in 1914 Europa vlam vatte, traden in Rio Italiaanse operagezelschappen op en zongen Cubaanse zeelui de habanera op de kades. Het was gedurende deze hectische periode van Braziliaanse verstedelijking dat een nieuw genre muziek kwam bovendrijven: Samba!



SAMBA!


Het woord samba staat oorspronkelijk voor een uit Afrika naar Brazilië meegevoerde kringdans. De deelnemers staan daarbij trommelend en handen klappend in een cirkel. Eén van de deelnemers komt naar voren, voert een solo uit en raakt een andere deelnemer met de buik aan, die dan op zijn beurt weer een solo uitvoert. Zo komen alle deelnemers aan hun trekken.
Dat moment van aanraking met de buik, die "stoot met de navel" wordt in Angola semba genoemd en heeft de kringdans zijn Braziliaanse naam samba de roda gegeven.

Waarom ook de gecomponeerde carnavalsmuziek destijds de naam samba meekreeg is eigenlijk nooit helemaal duidelijk geworden. De carnavalshit Pelo Telefone (1917) die de geschiedenis inging als de eerste samba op grammofoonplaat, werd in die tijd nog gewoon tango brasileiro of maxixe genoemd.




ESCOLAS DE SAMBA

In het Rio van de jaren '20 en '30 beleefde de samba gouden tijden. Toen ontstonden ook de eerste escolas de samba, carnavalsverenigingen met een belangrijke sociale functie, vooral in de sloppenwijken. Na de Tweede Wereldoorlog groeide een handvol van deze sambascholen uit tot enorme organisaties met grote commerciële en financiële belangen.

In de jaren '40 en '50 moest de samba wijken voor geïmporteerde muziekgenres als de bolero, foxtrot en cha-cha-cha. Alleen bij de morros, de armen uit de sloppenwijken van Rio bleef de samba populair. Pas in de jaren '60 en '70 werd de samba herontdekt.



De muziek Lambada

Ontstaan in Pará, in het noorden van Brazilië, vindt de lambada haar basis in de Carimbó en de “guitarrada”, ook beïnvloed door verschillende ritmes als de Cumbia, de Merengue en de Zouk.
De muziekstations in Pará draaiden deze mengeling van Carimbó met de Caribische elektronische muziek en ze gaven deze energieke nummers de naam `Lambada´.
Deze muzieksoort werd snel populair in de noordoostelijke regio van Brazilië, mede door het carnaval in Bahia, waar elk jaar nieuwe trends werden verspreid. Toch werd de Lambada geen succes in de grote steden meer in het zuiden van Brazilië. Totdat uit Frankrijk op dat moment een groep zakenmensen kwam die succes zag in de Lambada. Zij kochten de muziekrechten op van honderden nummers en richten de band Kaoma op. Deze scoorde een wereldwijde hit met het Boliviaanse nummer “Chorando se foi”, mede door een enorm marketing plan en een paar goede muzikanten.
Zo veroverde de Lambada de wereld, en ditmaal ook de rest van Brazilië.
Het is een bekend verhaal: een nationaal product vindt pas erkenning in eigen land door succes in het buitenland. Door deze tweede opleving van de Lambada werd er plotseling door veel artiesten Lambada muziek gemaakt, al dan niet met het doel snel geld te verdienen door in de hype mee te gaan.
Na deze intensieve fase droogde de bron snel uit, de verkoop liep terug en de productie verminderde.



De dans Carimbó

Voordat we naar de Lambada dans gaan, moeten we het eerst hebben over de Carimbó, de wortels en oorsprong van de Lambada. Deze Indiaanse dans, uit de folklore van de Amazone, wordt al eeuwen gedanst. In de traditionele vorm wordt er gedanst op het geluid van drums gemaakt uit bomen die bewerkt worden met vuur. Tegenwoordig is Carimbó het synoniem voor het apart dansen en voor sensuele bewegingen, met veel draaien en pogingen van de vrouw de man met haar rok te bedekken.



De dans Lambada

De Lambada dansstijl vindt zijn oorsprong toen de Carimbó gedanst begon te worden in paren in plaats van apart. Net als bij Forró, een andere Braziliaanse muziek- en dansstijl, komen de basisbewegingen van de Lambada voornamelijk uit de polca, aangevuld met de "balão apagado" en "peão" uit de dansstijl Maxixe.

Tijdens de eerste opleving van de Lambada door het carnaval in Bahia, komt de Lambada naar Porto Seguro en ontwikkelt zich daar. Goede plekken waren “Lambada da Boca da Barra" in Porto Seguro en "Jatobar" in`Arraial D'Ajuda, waar de mensen sinds het begin ook op Zouk dansten (Franse Lambadas).

De tweede opleving kwam door de wereldwijde populariteit van de Lambada. De dans Lambada werd populair in tv-shows, films en soaps. Tot op de dag van vandaag is het belangrijkste kenmerk het omhelzende paar, zo belangrijk dat paren gediskwalificeerd werden in wedstrijden als de vrouw losgelaten werd. De immense populariteit en vraag naar dansers en vernieuwing leidde ertoe dat er steeds meer uitdagende choreografieën bedacht werden met acrobatiek en veel draaien.

Na deze opleving verminderde de aandacht en populariteit en werd er steeds minder Lambada muziek gemaakt. In speciale “lambaterias” echter wordt er geexperimenteerd met andere muziekstijlen waarop wel Lambada gedanst wordt. Bijvoorbeeld de rumba flamenca band de Gipsy Kings, zij verkochten goed doordat er op hun muziek toch de Lambada gedanst kon worden. Zo bleken Franse, Spaanse, Arabische, Amerikaanse, Afrikaanse en Caribische nummers de `redding´ en oplossing voor het voortgaan van de dansstijl. Van al deze muzieksoorten was de Zouk de meest passende muziek voor de Lambada, waardoor deze muziek de belangrijkste werd om Lambada op te dansen.



Hedendaagse dansstijl

Nu wordt de Zouk op een andere manier gedanst, met een langzamer ritme en meer tijd en pauzes die oorspronkelijk niet in de Lambada te vinden waren. Deze geven de danser de kans om de sensualiteit, flexibileit en schoonheid van de dans optimaal te verkennen. De bewegingen zijn zachter en nog steeds vloeiend, steeds veranderend omdat de Zouk de ruimte heeft zich te laten beïnvloeden door andere dans stijlen. Tegenwoordig wordt er weer veel waarde gehecht aan de connectie tussen het paar, de acrobatiek wordt vooral voor shows bewaard. De dans is sensueel en sierlijk, romantisch en elegant, met veel golvende bewegingen en draaien. Het is een mooie dans om te kijken en te doen. Los van dit alles is Zouk vooral heel leuk om te doen en erg ontspannend.



De muziek Zouk
De Caribische muziek, ingrediënt van de Braziliaanse ritmes, heeft altijd een grote invloed gehad op de noordelijke regio van dit land. De Zouk is hier een voorbeeld van. Veel voorkomend in de Frans-gekoloniseerde gebieden zoals Martinique en Guadaloupe, is de taal waarin gezongen wordt meestal creools, een mix tussen Franse en Afrikaanse talen.



De dans Zouk


De Zouk (wat `feest´ betekent in het creools) wordt oorspronkelijk gedanst in de Cariben, vooral in Guadaloupe en Martinique. Gelijk aan de merengue, wordt Zouk gedanst door het gewicht te verplaatsen van het ene op het andere been en heeft het een heel eenvoudige basispas.






-Meer info over Brazilie